Tutuklama, ceza yargılaması sürecinde mahkeme kararı ile zanlının veya sanığın geçici olarak özgürlüğünden mahrum edilmesi işlemidir. Tutuklama kararı, hukuki sürecin doğal bir sonucu olarak, yargılamanın yapılacağı dönemde zanlının veya sanığın kaçma, delilleri karartma veya suç işlemeye devam etme ihtimali sebebiyle verilebilir. Ancak, tutuklama kararı zanlının veya sanığın temel haklarına ciddi bir müdahaledir ve yalnızca somut sebeplerin varlığı halinde uygulanmalıdır.
Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre, tutuklamanın şartları şunlardır:
- Kuvvetli suç şüphesi,
- Delillerin yok olması veya değiştirilmesi, gizlenmesi veya sahteciliğe uğraması ihtimali,
- Sanığın kaçması veya saklanması ihtimali,
- Suçun işlenmesi sırasında sanığın veya başkalarının zarar görmesi veya suçun işlenmesi nedeniyle toplumda infial yaratılması ihtimali.
Tutuklama kararı, ancak mahkeme tarafından verilebilir ve suçun işlenmesi sırasında hemen yakalama gibi özel durumlar dışında, önceden yapılan bir duruşma sonrasında verilir. Tutuklama kararı verilmeden önce, diğer tedbirlerin etkisiz olduğu belirtilmelidir.
Tutuklama kararlarına itiraz etmek mümkündür. Tutuklama kararına itiraz, mahkeme kararının tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır. İtiraz, asliye ceza mahkemesi tarafından incelenir ve karara bağlanır.
Yargıtay kararları, tutuklama uygulamaları konusunda önemli bir kaynak oluşturur. Yargıtay’ın 12. Ceza Dairesi, tutuklama kararlarının verilmesinde dikkate alınması gereken unsurların neler olduğuna dair birçok karar vermiştir. Örneğin, 12. Ceza Dairesi, kuvvetli suç şüphesinin varlığının, suçun işlenmesine ilişkin delillerin güçlü olması anlamına geldiğini belirtmiştir. Ayrıca, delillerin yok edilme veya karartılma ihtimalinin varlığı, tutuklama kararının verilmesinde etkili bir faktördür.
Bununla birlikte, tutuklama kararının yargılama aşamasında tutuklulukta geçirilecek süreye dikkat edilerek verilmesi gerektiği de birçok Yargıtay kararında vurgulanmaktadır. Yani, tutukluluk süresinin uzunluğu ve geçirilen sürenin adil bir şekilde değerlendirilmesi, tutuklama kararının verilmesinde etkili olmalıdır.
Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 2013 yılında verdiği bir kararda, tutuklama kararının verilmesindeki gerekçelerin yeterli olmadığı durumlarda, tutuklamanın devam etmesinin hukuka uygun olmadığını belirtmiştir. Aynı şekilde, Yargıtay 8. Ceza Dairesi de 2017 yılında verdiği bir kararda, tutukluluk süresinin uzunluğunun gerekçesiz olarak uzatılmasının hukuka aykırı olduğunu ifade etmiştir.
Tutuklama kararlarına yapılan itirazlar da yine Yargıtay kararları ile düzenlenmektedir. Örneğin, Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 2016 yılında verdiği bir kararda, tutuklama kararına yapılan itirazın reddedilmesi durumunda, itirazın gerekçelerinin açıkça belirtilmesi gerektiğini vurgulamıştır.
Anılan sebeplerle, tutuklamaya karşı itiraz etmek isteyen kişilerin, itiraz dilekçelerinin hazırlanmasında ve haklarının savunulmasında profesyonel bir avukattan yardım almaları önemlidir. Bu sayede, hukuki süreçlerdeki hak kayıplarının önüne geçilmesi ve adil bir yargılama sürecinin sağlanması mümkün olacaktır.
Saygılarımla,
Av. Fatih Efe ÜNAL
avfatihefeunal.com 